فانتوم ها ی معادل انسان، به طور گسترده ای در پزشکی مورد استفاده قرار می گیرند. از فانتوم ها برای مقاصد دزیمتری، کالیبراسیون و کنترل کیفی دستگاه های پرتودرمانی استفاده می شود. با توجه به توسعه روز افزون تکنیک های پرتودرمانی و نیز گسترش علوم آن در درمان بیماران سرطانی و افزایش سطح کیفی درمان و همچنین با توجه به توسعه مراکز آموزشی و بخش های پرتودرمانی در سراسر کشور، استفاده از فانتوم های معادل انسان مورد نیاز می باشد. در طول سال ها فانتوم های متعددی در سراسر دنیا طراحی و ساخته شده اند که از جمله آن ها می توان به فانتوم راندو اشاره کرد. از آن جایی که تهیه فانتوم راندو پر هزینه می باشد، فانتوم مشابهی توسط شرکت تابش پرداز پگاه طراحی و ساخته شده است. به منظورمقایسه فانتوم ساخته شده با فانتوم راندو، هر دو فانتوم در میدان یکسان گاما پرتودهی شدند. نتایج نشان می دهد که میانگین درصد اختلاف نسبی دز گاما در فانتوم ساخته شده نسبت به فانتوم راندو، تقریبا 21% می باشد که با اعمال اصلاحاتی در فانتوم ساخته شده، نتایج دز گاما همخوانی بیشتری با فانتوم راندو خواهد داشت.

مقدمه: یکی از سرطان های رایج در ناحیه سر و گردن سرطان نازوفارنکس می باشد که درمان انتخابی آن پرتودرمانی است. به دلیل وجود ارگان های حساس در ناحیه سر و گردن پرتودرمانی عوارض جانبی زیادی نیز به دنبال خواهد داشت. یکی از این ارگان های حساس نخاع می باشد. در صورتی که دوز جذبی نخاع بیش از حد تحمل آن باشد عوارضی چون میلوپاتی و سندرم لرمیت اجتناب ناپذیر است.مواد و روشها: از بخش سر و گردن یک فانتوم راندو به عنوان بیمار فرضی مبتلا به سرطان نازوفارنکس استفاده شد. درمان کامل شامل سه مرحله است. در شروع هر مرحله میدان درمان برای هر مرحله از درمان توسط متخصص پرتودرمانی و با کمک سیمولاتور بر روی فانتوم خط کشی شد. به منظور اندازه گیری دوز جذبی نخاع از تراشه هایTLD-100  استفاده گردید. TLD ها به محاذات دومین مهره گردنی تا چهارمین مهره سینه ای که در برش های فانتوم تعبیه شده است جایگذاری شدند. دوز جذبی هر تراشه توسط دستگاهTLD reader Harshow 3500  قرایت گردید.نتایج: دوز جذبی کل نخاع که در نقاط مجاور مهره های دوم گردنی تا چهارم سینه ای اندازه گیری شد بسیار متغیر و به ترتیب به شرح زیر است، برای به دست آوردن دوز جذبی کل، تعداد فراکشن در هر مرحله در دوز جذبی ناشی از فراکشن اول همان مرحله ضرب شد و نتایج حاصل با هم جمع گردید. بدین ترتیب دوز جذبی نخاع در بازه 15.62 – 62.91 گری بدست آمد.بحث و نتیجه گیری: گرچه نخاع در پایان مرحله اول از میدان درمانی خارج گردید معهذا تغییر عمده ای در دوز آن در پایان مرحله اول و دوم مشاهده نگردید. در مرحله سوم میدان قدامی گردن با یک میدان جانبی جایگزین گردید و لذا در نخاع بطور مقابل ملاحظه کاهش یافت. بر اساس نتایج این مطالعه در بخشهایی از نخاع که نظبر یا ناحیه محدود بین مهره سوم گردنی و سوم سینه ای است بیش از 47 گری یعنی بیشتر از حدتحمل آن بدست آمد. بنابراین باید به دقت توجه نمود که در هنگام انجام درمان بافت های حساس محافظت شوند. بکارگیری روشهایی جدید نظیرIMRT ، در صورتیکه در دسترس باشد، دوز غیر ضروری نخاع و آثار بیولوژیکی آن را بطور قابل ملاحظه کاهش خواهد داد.

مقدمه: میدان های تابشی متعامد میدان هایی هستند که محور مرکزی آنها بر یکدیگر عمود است. نمونه ای از این میدان ها، میدان های متعامد مغزی نخاعی هستند که برای پرتودرمانی بیماری مدولوبلاستوما به کار می روند. میدان های تابشی مغزی نخاعی شامل دو میدان جانبی متقابل برای پرتودهی مغز و یک یا دو میدان پشتی نخاعی برای پرتودهی طناب نخاعی می باشد. مساله اصلی در استفاده از این میدان های ترکیبی، همپوشانی میدان ها در محل اتصال آنها می باشد. بنابراین تنظیم میدان های تابشی در این نوع پرتودرمانی از اهمیت ویژه ای برخوردار است و می تواند در کاهش اثرات جانبی ناشی از پرتودرمانی تاثیر عمده ای داشته باشد. در این کار از دو تنظیم مختلف برای پرتودرمانی مغزی نخاعی استفاده شد و توسط دوزیمتری در هر تنظیم در محل اتصال میدان های تابشی مغزی و نخاعی و اندام های در خطر، نتایج حاصل از هر دو تنظیم با یکدیگر مقایسه شد.مواد و روشها: هر یک از دو تنظیم بطور جداگانه بر روی فانتوم راندو انجام شد. در تنظیم اول، چیدمان میدان های تابشی بدون چرخش تخت درمان و کلیماتورهای میدان های مغزی و در تنظیم دوم با استفاده از چرخش تخت درمان و کلیماتورهای میدان های مغزی انجام شد. برای دوزیمتری از دوز سنج های گرمالیانی GR-200 و برای پرتودرمانی از شتابدهنده خطی الکترون واریان مدل 2100C/D استفاده شد. نتایج : نتایج حاصل از دوزیمتری در حجم بالینی هدف مغزی، محل اتصال میدان های تابشی مغزی و نخاع بالایی، تیروئید و قلب در تنظیم اول به ترتیب برابر 105، 168، 46 و 44 سانتی گری و در تنظیم دوم به ترتیب برابر 106، 140، 48 و 44 سانتی گری و دوز جذب شده توسط گناد ها در هر دو تنظیم ناچیز بود.بحث و نتیجه گیری: نتایج حاصل از دوزیمتری در هر دو تنظیم نشان داد که زاویه دادن به تخت و کلیماتورهای میدان های مغزی از هم پوشانی میدان های تابشی جلوگیری کرده و اثرات جانبی ناشی از پرتودرمانی را کاهش می دهد.

نقش و مزایای توموگرافی کامپیوتری دندانی (CBCT) در تصویربرداری از دندان ­ها، تشخیص و طراحی درمان به خوبی شناخته شده است، اما استفاده از پرتو­های ایکس در این دستگاه­ ها، بدون خطر نیست. این مطالعه با هدف ارائه اطلاعات جامعی از دز جذبی و دز مؤثر وابسته به اندازه (Size-Specific effective dose) بیماران زن و مرد برای گستره وسیعی از شاخص های توده بدنی (BMI) در دستگاه­ های CBCT دندانی انجام شد. در این راستا، از روش مونت کارلو  برای شبیه سازی سه پروتکل مختلف تصویربرداری با دستگاه GIANO، استفاده شد. جمعیتی از فانتوم های محاسباتی XCAT مرد و زن بالغ با شاخص ­های توده بدنی­ مختلف برای انجام شبیه سازی مونت کارلو استفاده شد. دزهای اندازه ­گیری شده با استفاده از فانتوم راندو حاوی دزیمترهای ترمولومینسانس و دزهای شبیه­ سازی شده با استفاده از تصاویر سی تی فانتوم راندو برای اعتبارسنجی شبیه ­سازی مونت کارلو مقایسه شدند. نتایج نشان داد دز اندام ­ها برای میدان های دید مختلف (FOVs) متفاوت بوده و معمولاً در زنان بالغ بالاتر است. بیشینه دز مؤثر برای پروتکل ­های مفصل گیج گاهی-فکی (TMJ)، تک فک و هر دو ­فک به ترتیب، μSv5±94، μSv4±63 و μSv2±62 برای مردان بالغ به ترتیب با شاخص توده بدنی 82/25، 70/21 و 2-kg m 71/21، و μSv3±98، μSv1±69 و μSv1±66 برای زنان بالغ به ترتیب با شاخص توده بدنی 69/71، 21/21 و 2-kg m 72/21، بود. هم­چنین تفاوت بین حداقل و حداکثر مقدار دز مؤثر در پروتکل­ های TMJ، تک­ فک و هر دو­ فک برای مردان بالغ، 24 %، 37 % و 32 % و برای زنان بالغ به ترتیب 24 %، 32 % و 35 % بود. در نهایت، این مطالعه مجموعه داده های جامعی از دزهای جذبی و مؤثر بیماران برای طیف وسیعی از شاخص توده بدنی بدون نیاز به اندازه گیری تجربی ارائه می­ کند.

مقدمه: شبیه سازی روشهای براکی تراپی برای رسیدن به شرایط بهینه جهت انجام عملی آنها بسیار ضروری است. در این میان استفاده از شبیه سازی برای بررسی دوزیمتری براکی تراپی چشمی حائز اهمیت می باشد. در این تحقیق با شبیه سازی چشم در دو حالت فانتوم آب و تعریف کامل هندسه و مواد چشم، تفاوت بین این دو روش برای چشمه های متداول در براکی تراپی چشمی مورد بررسی قرار گرفته است.مواد و روشها: با تعریف کامل چشم اعم از قسمتهای مختلف و تعریف مواد هر قسمت و همچنین فانتوم آب، شبیه سازی کره چشم در هر دو حالت با استفاده از مدل هندسی سه بعدی در کد MCNP انجام شده است. همچنین برای دو چشمه براکی تراپی، پلاک های 20 میلیمتری COMS شامل 24 چشمه از 125I و 103Pd شبیه سازی شده است. در کنار این شبیه سازی، فانتوم آب نیز شبیه سازی و نتایج دوزیمتری اعم از دوز عمقی و دوز در قسمتهای مختلف با استفاده از تالی *F8 در کد MCNP-4C محاسبه شده است.نتایج: نتایج نشان می دهد که دوز دریافتی در قسمتهای مختلف چشم در دو فانتوم شبیه سازی شده متفاوت بوده و این تفاوت به نوع چشمه نیز بستگی دارد. دوز در تومور افزایش یافته ولی در برخی قسمتهای مهم چشم مانند عدسی کاهش می یابد.بحث و نتیجه گیری: تعریف کامل چشم انسان در شبیه سازی براکی تراپی چشمی نتایج دقیقتری را به دست می دهد. همچنین با توجه به اینکه اثرات آن در تومور و قسمتهای سالم چشم متفاوت است، نتایج مربوط به فانتوم چشم آگاهی دقیقتری از زمان درمان و نوع چشمه در اختیار پزشک قرار خواهد داد.